CÁC MŨI KHÂU DA THƯỜNG DÙNG

Nguyên tắc khâu: Khâu đúng theo từng lớp giải phẫu học: cân với cân, cơ với cơ, mô dưới da với mô dưới da và da với da. Mục đích khâu đúng lớp giải phẫu là loại bỏ được khoảng chết dưới đường khâu. Hai bờ mép da phải được ráp đúng và khép kín với nhau, không chênh nhau, hoặc lộn ra ngoài, hoặc quặp vào trong. Sau khi khâu, hai mép vết khâu phải không so le nhau, nghĩa là không để bên thừa, bên thiếu. Muốn vậy, ban đầu trước khi rạch da phải làm mốc trước, hoặc trước khi khâu phải căng 2 mép vết mổ hoặc vết thương và ước lượng khoảng cách của các mũi khâu ở 2 bờ đường khâu. Một cách khắc phục khác cho phẫu thuật viên chưa nghĩa là khâu ở giữa một mũi chuẩn, sau đó tuần tự chia đều ra 2 mép vết mổ. Siết chỉ vừa đủ chặt để khép 2 mép da lại với nhau. Tránh siết chỉ quá chặt sẽ gây thiếu máu nuôi và để lại sẹo phụ.

1.1 Chỉ, dụng cụ và cách sử dụng:
a. Chỉ:
Chỉ để sử dụng may da thường là chỉ không tiêu. Tốt nhất vẫn là chỉ tơ (chỉ silk) hoặc chỉ Nylon vì các chỉ này ít tạo phản ứng mô tại chỗ.
Đường kính sợi chỉ tùy thuộc vào vị trí may. thường dùng nhất là chỉ 3-0, nếu ở vùng mặt hoặc bàn tay thì dùng chỉ nhỏ hơn (4-0 hoặc 5-0).
Kim sử dụng may da là kim tam giác, kim này có tính xuyên cắt tốt vì da là mô rất dai.
b. Kẹp phẫu tích có mấu:
Có 2 cách cầm kẹp phẫu tích:
– Cầm giống kiểu cầm viết.
– Cầm theo kiếu cầm bút lông của cụ đồ.

c. Kẹp mang kim:
Có 2 cách cầm kẹp mang kim:
– Cầm theo cách cầm kéo hoặc kẹp cầm máu: Thao tác này được thực hiện khi khâu ở nông, mô không quá dai, quá dày và không cần sử dụng hết độ sấp ngửa của bàn tay.

– Cầm trong lòng bàn tay: Vòng thứ nhất của kẹp mang kim tựa vào mô cái, đầu ngón cái tựa lên cành trên kẹp; ngón trỏ tựa lên một cành của kẹp hoặc giao điểm giữa 2 cành để điều chỉnh cho động tác chính xác; ba ngón còn lại nâng cành thứ hai của kẹp. Cách cầm này sử dụng khi khâu những mô quá dai hoặc quá dày (ví dụ cân cơ), khi sử dụng cách cầm này biên độ xoay kẹp cũng nhiều hơn.

1.2 Các mũi khâu cơ bản:
a. Mũi khâu rời:
Sau mỗi mũi khâu, chỉ được buộc lạivà cắt. Đây là mũi khâu được áp dụng rộng rãi nhất. Thực hiện mũi khâu này chiếm nhiều thời gian, tuy nhiên, lợi điểm của nó là nếu một mũi khâu bị đứt thì các mũi còn lại vẫn có thể giữ chắc vết thương.

b. Mũi khâu liên tục:
Sau mũi khâu đầu tiên ở một mép của vết mổ, ta tiến hành cột chỉ nhưng không cắt. các mũi khâu tiếp theo sẽ được thực hiện liên tục đến mép còn lại của vết mổ. Cuối đường khâu, ta cột chỉ một lần nữa để kết thúc. Mũi khâu liên tục này còn được gọi là mũi khâu vắt. Lợi điểm của mũi khâu này là nhanh và phân bố đều lực ép dọc theo đường khâu. Nhược điểm là cần phải có người phụ để căng sợi chỉ và nếu có mệt điểm nào trên sợi chỉ đứt thì sẽ bung hết cả đường khâu.

c. Mũi khâu đệm ngang:
Sau khi xuyên qua 2 bờ da như mũi khâu rời, ta khâu thêm một mũi sát hai mép da theo chiều ngược lại. Vị trí kim cách mép vết mồ 1mm và đâm sâu 1mm. Mũi khâu đệm này còn được gọi là mũi Blair Donati. Mũi này thích hợp trong những trường hợp khó ráp hai mép vết mổ
chính xác với nhau như trong trường hợp khâu da người lớn tuồi, khâu ở vùng da chùng hoặc nhão. Nhược điểm của mũi khâu đệm ngang là rối loạn tuần hoàn da.

d. Mũi khâu trong da:
Mũi khâu trong da là mũi khâu liên tục được khâu trong lớp bì ngay sát dưới lớp biểu bì. Chỉ khâu được neo ở một đầu của vết mổ bằng một nút thắt chỉ to hoặc bằng một mũi khâu thông thường. Sau đó chỉ khâu được khâu luồn liên tục dưới da để khép kín vết mổ. Ở cuối đường khâu, ta neo tương tự giống như đầu vết mổ kia. Lợi điểm của mũi khâu trong da là không có sẹo chân chỉ. Mũi khâu trong da có thể áp dụng cho những vết mổ sạch và da vùng vết mổ không dễ bị căng, co kéo (Ví dụ vết mổ hạch ở cổ, vết mổ bướu lành ở vú, vết mổ thoát vị bẹn).

Đối với các vết thương có góc hình chữ V, T hay Y, ta sử dụng mũi khâu góc. Mũi may này xuất phát từ bể mặt da của một bờ vết thương xuống lớp bì, sau đó qua lớp bì của các bờ vết thương khác và cuối cùng quay trở lại da của bờ ban đầu. Mũi may góc giúp tránh tình trạng thiếu máu nuôi ở các góc của vết thương.

Bác sỹ Nguyễn Mai Hương – Khoa Răng Hàm Mặt